Elek Teli (Mesh) Tıkanmalarını Önleme: Ultrasonik ve Zıplayan Top Sistemleri

Endüstriyel eleme proseslerinde karşılaşılan en büyük problemlerden biri elek telinin (mesh) tıkanmasıdır. Literatürde "körlenme" (blinding) veya "sıkışma" (pegging) olarak adlandırılan bu durum, partiküllerin tel gözeneklerine sıkışarak açık alan oranını sıfırlaması anlamına gelir. Tıkanmış bir elek telinin kapasite hesaplamalarını nasıl bozduğu ve üretim hızını nasıl düşürdüğü ile ilgili verilere Dairesel Elek Kapasite Hesaplama ve Kat Seçimi makalemizden ulaşabilirsiniz.

Tıkanmaları önlemek ve kesintisiz (continuous) üretim sağlamak için mekanik ve akustik olmak üzere iki ana temizleme sistemi kullanılır: Bunlar Zıplayan Top (Bouncing Ball) ve Ultrasonik Titreşim Sistemleridir.

Zıplayan Top (Bouncing Ball) Mekanizması

Mekanik temizleme sistemlerinin en yaygını olan zıplayan top mekanizması; ana elek telinin altına yerleştirilen daha kalın delikli bir sac (slider plate) ve bu iki yüzey arasında serbestçe hareket eden elastik toplardan oluşur. Eleğin ana titreşimi ile sürekli yukarı fırlayan bu toplar, üstteki elek teline alttan vurarak (kinetik enerji transferi) sıkışmış partikülleri yerinden söker.

Kullanılan topların materyali şasi sızdırmazlık contalarıyla uyumlu seçilmelidir. Gıdaya uygun şasi tasarımları ve materyal seçimi için Dairesel Elek Şasi Tasarımı ve Sızdırmazlık Önlemleri makalemizi okuyabilirsiniz.

Ultrasonik Elek Temizleme Sistemleri

Özellikle 100 mikron ve altındaki (çok ince mesh) elek tellerinde kinetik enerji ile temizleme yeterli olmaz. Elektrostatik çekim gücü, nem veya ince partikül geometrisi tellere sıkıca tutunur. Bu noktada Ultrasonik sistemler devreye girer.

Ultrasonik jeneratörden gelen yüksek frekanslı sinyaller, elek kasnağına bağlı bir dönüştürücü (transducer) vasıtasıyla yüksek frekanslı ancak çok düşük genlikli mekanik titreşimlere dönüştürülür. Tel yüzeyindeki bu mikro-rezonans, malzemenin tel ile sürtünmesini sıfıra indirerek (akışkanlaştırma etkisi) malzemenin adeta tel üzerinde yüzmesini sağlar. Malzemenin yönlendirilmesi için motor açılarının optimize edilmesi detaylarını ise Dairesel Elek Vibrasyon Motoru Ağırlık Açısı Ayarı makalemizden inceleyebilirsiniz.

Mesh/Mikron Değerine Göre Çözüm Seçimi Tablosu

Sıkça Sorulan Sorular

1. Blinding (Körlenme) ve Pegging (Sıkışma) arasındaki fark nedir?

Blinding ince taneli malzemelerin nem veya statik elektrikle tel gözeneklerini sıvamasıdır. Pegging ise partiküllerin tel arasına fiziksel olarak çivi gibi sıkışmasıdır.

2. Zıplayan toplar ne sıklıkla değiştirilmelidir?

Topların çapı aşınmadan dolayı %20 oranında küçüldüğünde veya elastikiyetlerini kaybettiklerinde (genellikle 6-12 ay arası) değiştirilmeleri gerekir.

3. Ultrasonik sistem her eleğe sonradan takılabilir mi?

Hayır, ultrasonik dalgaları homojen dağıtabilmek için elek kasnağının özel bir rezonans halkasına (resonator ring) sahip olması gerekir.

4. Gıda sektöründe zıplayan top kullanılır mı?

Evet, ancak FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi) onaylı beyaz silikon zıplayan toplar kullanılmalıdır. Siyah kauçuk toplar kontaminasyona yol açabilir.

5. Ultrasonik jeneratör kapasiteyi ne kadar artırır?

Özellikle 50 mikron altı ince tozlarda ultrasonik sistem kapasiteyi %100 ile %400 arasında artırarak ciddi bir üretim avantajı sağlar.

OMMIX dairesel elekler, prosesinize özel olarak tasarlanmış FDA onaylı zıplayan top mekanizmaları ve yüksek frekanslı ultrasonik sistemleri ile tıkanma sorunlarını tarihe karıştırır. Kesintisiz eleme performansı ve detaylı sistem entegrasyonu  için Dairesel Elek ürün sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.